ژئو مرفو لو ژی (پاوه هورامان )

 

       

             شکل پدید آمده توسط چکیدگی آب از سقف غار وایجاد گودال در  این قطعه سنگ  مره خیل .پاوه استان کرمانشاه

ژئومرفولوژی علم فرایند پیدایش اشکال سطح زمین همچون (کوه،دشت،جلگه و....)وفرایند هایی که به مرور زمان اشکال سطح زمین را  از بین برده ویا باعث محو و خلق اشکال جدید همچون غار ،دره،دامنه،مخروط افکنه سواحل وتخت دیو و... شده است)از اواسط دوران دوم زمین شناسی حدودا" 190 میلیون سال پیش ،هسته های اولیه شروع به  شکل گیری کرده و حوزهای رسوبی تشکیل یافت ودر دوره ترشیاری از دوران سوم،اسکلت ناهمواریهای هورامان تثبیت ونهایتا در دوره کواترنری که عصر انسان زیوی نامیده می شود نزدیک به 2 میلیون سال می گذرد از این دوران به بعد شاهد تاثیرات مختلف فرایند فرسایش وساییدگی پوسته زمین می باشیم به عنوان مثال کشور روسیه بخاطر قرار گرفتن در عرضهای جغرافیایی بالا شاهد سرمای شدید 60 درجه  زیر  صفر ویخبندانهای شدید بوده است، در نتیجه این عوامل موجبات فرسایش شدید بوده واز قلل وارتفاعات قابل توجهی در این کشور خبری نیست . عمل آبهای جاری در طولانی مدت حداکثر در 33 سال را نباید فراموش کرد ،در  طول این مدت  رودخانه ها حداقل وحداکثر  دبی  خود را به نمایش می گذارند  درست همانند سیل وطغیان رود سیروان در سال 1352 به همراه بارشهای 1500 میلیمتری ،وخراب شدن پل رازآور در (قزانچی کرمانشاه) بخاطر بی اطلاعی از حداقل وحداکثر های دبی یا آبگذری،ویا ساخته شدن مغازه هایی بر روی پل احداثی دره پاوه در میدان مولوی بدون در نظر گرفتن آب عبوری در سالیان بازگشت اوج آب   پاوه رود ،کماکان ساخت وسازهای عیر اصولی وعلمی   ادامه یافته اند  ،و یا هر ساله درکوهستان شاهو در شمال غربی پاوه شاهد ریزشهای زیاد قطعه های بزرگ سنگ می باشیم این ریزش ویا واریزه ها هر ساله حجم بزرگی از کوه شاهو را به دامنه ها انتقال می دهند، مهم ترین فاکتورهایی که در این ناحیه موجبات فرسایش را فراهم می کنند می توان به آبهای جاری مخصوصا هرز آبهای روی دامنه ها، انقباض و انبساط ،یخبندان و...اشاره نمود؛اگر بر روی دامنه ها شیارها ویا بریده گیهایی ایجاد شده است بخاطر جنس نرم دامنه ها و مقاوم بودن لایه کناری بوده است که می توان به دره شلماو در کوه آتشگاه در مجاورت پاوه ودره های مختلفی که در کوه دالانی وشاهو و..پدیدار گشته اند همگی نشان از قدرت فرسایش آب ومتفاوت بودن جنس سنگها از نظر مقاومت می باشد ،و اگر غارهایی همچون قوری قلعه ،مره سپان ،مره گاوان ودیگر غارهای موجود در هورامان که پدید آمده اند بخاطر کارستیک بودن زمین وتاثیر گاز کربنیک موجود در هواکه به همراه ریزشهای جوی موجبات انحلال زمین را فراهم کرده اند،ویا اگر دربعضی از دامنه های شاهو و.. شاهد ستون های سنگی با ارتفاع نزدیک به سه متر می باشیم نشان از مقاومت نکردن بعضی از لایه ها بوده و یا  قطعه سنگ بالا یی از فرسایش لایه زیرین خود جلوگیری نموده است ،همچنین به چاله های قیفی شکل که در بالا دست چشمه کریسان ونزدیکی راه گاوول به عنوان ییلاق روستای هجیج در شاهو اشاره هایی داشته باشیم نشان از قدرت انحلال برفهای یخزده ویخچالهای کوتاه مدت می باشد که به مرور زمان کف خود را پایین برده واشکال قیفی شکلی را پدیدآورده است ،مواردی که اشاره شد به عنوان نمونه ای از فرایندهای سایش وتخریب سطح زمین به حساب می آیند،که می توان  با شناخت  فعل وانفعالات  طبیعی،محیطی دلپذیر وعاری از هر گونه خطرات جدی  را برای خود رقم بزنیم .
  منابع محمد غریب معاذی نزاد کارشناس ارشد جغرافیای طبیعی ( گرایش ژئو مرفولژی )
  سخنرانی  دکتر فرج الله محمودی در جمع معلمان جغرافیا پاوه سال 76 

مختصری از اقلیم پاوه

                                  

  بارش برف در چند روز اخیر به خصوص جمعه شب نیمه دوم اسفند براستی حرفی برای گفتن داشت شفافیت و نظم  دانه های برف نشان از بارش برفی به سبک گذشته های دور  داشت ، آنهایی که سن وسالی را سپر ی کرده اند   جنس برف را خوب می شناسند ، اینگونه برفها آینده خوبی را  برای سفره ها ی زیر زمینی را رقم  خواهند زد ،  در واقع سفر ه ها ی زیر زمینی منتطر اینگونه  بارشها یی  بودند  تا بتوانند حالت تراوایی  ورد وبدل آب را در درون زمین به خوبی انجام دهند  همچنین چشمه های هانه برالو و پوینه وگزنه ، هانه ساو .کریسان و شلماو  گارا   کیلی .هانه شی حسن ، شارا و چمه دوریسان و  دشه و مهم تر ازهم سراو هولی   ..... هم منتظر بهار وفروردین باشند که سال پر آبی در انتظار است ..براستی کسانی که صبر ندارند وا ز دوره های بازگشت   اقلیمی هم بی  اطلاع می گفتند دنیا به آخر رسیده است   ،   اقلیم  یا آب وهوا در تمام دنیا همین طور است همیشه در یک دوره سی  وسه ساله حداکثرها وحداقل ها اتفاق می افتند وبر  اساس همین آمارهای طولانی مدت است که اقلیم یک ناحیه تعیین می شود یعنی بر اساس میانگین تمامی بارشهای انجام گرفته اعم از باران وبرف  ودیگر پامترهای اقلیمی می توان اقلیم یک ناحیه را بر اساس الگوهای خاصی که وجود دارد .تعیین نمود ( کوپن ، ترنت وایت .).  .اگر دورنمای کلی ایران را  به صورت واحد نگاه کنیم  ایران در  تقسیم بندی ها ی بارش جهانی  در   نواحی کم بارش قرار می گیرد  این در حالیست که متوسط بارش ایران  240 میلیمتر  وکل جهان  800  میلیمتر در نظر گرفته شده است .  در بنگلادش وهند در بعضی نواحی آن بارش به 12 متر  یا 12 هزار سانتی متر می رسد  .به عبارت دیگر وزبانی ساده تر در  1352 شهر پاوه در سال   با برشهای 1200 میلیمتیری خود وخشکسالیهای دهه  70  با بارشهای 300 میلیمتری  جداکثرها وحداقل ها را داشته است .هرجند  کره زمین تا اندازه ای نه چندان زیاد  تحت تاثیر فعالیت های انسانی بوده واتمسفر را متاثر ساخته است ولی در کلیت آن تغییری ایجاد نخواهد کرد  . .سرهنگ رزم آرا نظامی سرشناس وجغرافیدانی که به سمت نخست وزیر ی هم  منصوب گشت  در خاطرات خود هنگامیکه از این دیار در دهه  بیست  در فصل زمستان  میگذشته ناحیه هورامان را  در فصل زمستان غرق در برف دیده وفقط دود کش های بخاریها از درون بزف پیدا بوده است    .در ده های گذشته کوچه ها ی پاوه تا  اوایل بهار پر از برف  بود وپریدن از پشت بامها توسط بچه ها  از  سرگرمیهای  خاص به شما ر می رفت ،  .هرچند که الحمد ولله در حال تکرار آن دوران می باشیم لازم به ذکراست   پاروکردن  برف در شبانه روز آنهم برای چندین بار کار  اصلی ساکنان شهر وروستا به شمار می آمد و امروزه اثری از پاورهای چوبی آن دوران باقی  نماند ه است. .برای محاسبه بارش برف در ایستگاهای هواشناسی از باران سنج های استوانه ای استفاده میگردد که اتوماتیک برف را به باران تبدیل ودر  خاتمه  ارتفاع 15 سانتی متر برف،  20 میلیمتر آب را به همراه دارد .از خصوصیات بارز برف در تزریق سفره ها ی زیر زمینی،  اینست که برف به آرامی  وارد  خلل وفرج ودرز وشکاف  سنگهای رسوبی شده ونهایتا به اشکال مختلف بر روی زمین ظاهر می شود .امید است بارش های اینچنین نوید سالی (تر ) وبهاری دل انگیز وخاطری آرام بدون هر دغذغه ای را در پیش رو داشته باشیم