زوانی ئه دایی (زبان مادری)
زورو وه ختیوه مه ی لی دنیای و چه می مه که روه به وحرکات وزوانو ئه دایش جواو مه دو وه واولین که لامیوه که ئه دا په ی زورکیش که به کار مه ورو مه وینی ده سوپا ش به نیشانی رضایتو وه شحالی ته کانه مه دو هه ر ماچی چه رو ئه زلیه نه ئه ی قوانینه چه نی ژنتیکو زورو لینه قه رار دریان . زوانی اول (به انگلیسی: First language همچنین native language, mother tongue, arterial language یا L1) یا زوانی ئه دایی ( مادری )به اولین زبانی گفته می‌شود که کودک تکلم به آن را یاد می‌گیرد.زبان اول( بعلاوه زبان بومی زبان اصلی، زبان مبدا، زبان مادری یا مجموعه اصطلاحات بومی) زبان شخصی است که از زمان تولدآن را آموخته و به بهترین وجه صحبت می کند و اغلب معنایی برای همسانی جامعه شناسی زبان است. در بعضی از کشورها، اصطلاحات زبان بومی یا زبان مادری بیشتر به زبان قومی یک فرد اشاره می کند تا زبان اول او. در مقابل، زبان دوم زبانی است که هر فردی متفاوت با زبان اولش صحبت می کند.
از نظر عصب‌شناسی زبان اول در مقایسه با زبان‌هایی که فرد بعداً در بزرگسالی می‌آموزد(زبان دوم) جایگاهی متفاوت را در قشر مغز اشغال می‌کند. به طوری که دربسیاری موارد آسیب‌های مغزی محدود ممکن است سبب اختلال شدید در یکی از این دو زبان (اول و دوم) شوند در حالی که مهارت‌های زبان دیگر هیچ آسیبی نبینند.
در سکته‌های ایسمیک مغزی آسیب رایج‌تر آسیب وارد به ناحیه زبان دوم است و فرد معمولاً ابتدا توانایی‌های زبان دوم را از دست می‌دهد درحالی که هنوز قادر است به زبان اول نیز صحبت کند
بعضیوه هه نی وه ختی زورشان په یا مه وو چه شارکانه نه چه نی زوروکا نشان به زوانی رسمی کشوریشان قسیشان چه نی مه کران ، ماچان با خاس زوانی رسمی یاد گیران ئا زوروی وه ختی گوری مه وان دو چارو بحرانو هویتی مه وان وه دوه زوانی مه گنان مه وینی مه ذهبشان پیسو زوانیشان چه نه ی جمعی نموانو په ی ئینه یه قه بولشان بکران آسانیو مه ردمو شارکی مه کران ،به لام دماوه ، به هیچ عنوان ئا شیان قبولی نینی وجوریوه تهر چه نیشان رفتار مه که ان ، چن سالی چی وه لی چه فرانسه نه جوانی ره ش پوسی که چه فرانسه نه گوری بی بینی دچارو بحرانو هویتی بی بینی ،فرانسوی ئادیشان قه بول نه که رینی ئی بو حرانه و هویتیه ، باعثو جنگ و مه رافیوه قورسی بیه و ،شاره کشان به ئیر کیشا تا که میوه ئارمی بیوه
چه دنیانه نزیکو 2000 زوانی هه نی وهه ر زوانیوه ئه گه ر، گه رک ش بو زینه وه سه رو پاو ویشو به ندرو ، و سه ره ش به رز بو مه شیو په نه ش اهتمام به در یو مه خصوصا چه ادبیاته نه و نویستی نه .وهه ر چی زوان نویستی وکتیوو ش فره ته ری بان زو چه بین نه مه شو به راسی زوان هو یتو انسانین و ئه ره نیشتی وفسه که ردی چه نی هه م زوانو انسانی له ذتیوه ته رش هه ن . به مثالیوه به حسه کی ته مام مه که رو ئه گه ر را تان کوتیبو شارییو دوری یا دانشگاه و یا سه ربازی لوی بیدی چه م تان په ی هام زوانی مه دیو تا چوار قسیش چه نی که ری و ئا وه خته دلو یو ی مه مروره به راسی زوان نقش وکارکردیوه اساسیش چه وه حدت وئارامشو انسانیه نه هه ن وسابتیچ کریان هه ر زورویوه ئه گه ر دوی زوانی یاد گیرو مغزی قه ویته رش هه ن
معاذی نژاد محمد غریب ..بازنشسته فرهنگی سالیانی دور معلم این دیار یعنی شهرستان پاوه بوده ام