مقدمه ،:وقتی که بحث فرهنگ وبیشینه تاریخی این دیار به میان می آید ، می بایست  نسل به نسل  انسانهای زحمتکش وفداکاری بوده باشند  تا فرهنگی که به ارث رسیده نسبتا پخته تر ودر مقایسه با دیگر مکانها از جایگاه خاصی بر خوردار  باشد ، در واقع این حرفها شعار  واحساس وبرای پر کردن مطلب نیست وصد در صد باید پذیرفت که این جایگاه فرهنگی وعلمی امروزه در شهر پاوه ،  نتیحه عملکرد افراد وشخصیتهایی است که  در گذشته با کمترین امکانات وبا سخت ترین شرایط اقتصادی به دنبال علوم دینی و آموزش آن به دیگر افراد طالب خود بوده اند .این  دیار  از بعد عالمان دینی هیچ کم نداشته  ، وبه دنبال آن شعرای صاحب نام وادیبانی که  با عملکرد خود  ساکنین شهر را هم اکنون به این جا رسانده وخوشبختانه  زحمات آنها موجب گشته که این  سرزمین سر وگردنی بالا تر از دیگر نقاط مجاور خود از بعد فرهنگی باشد ومصداق بارز آن تعدا د بازنشسته های مختلف از جمله  فرهنگیانی که دامنه نفوذ انها تا روستای شابگار  (چشمه سفید امروزی )وازگله وباویسی درثلاث وبابا جانی  واز بالا دست تا مرز عراق همگی در حوزه سیاسی واداری این ناحیه بوده است ، جوانان دهه های بیست  از طریق کانال  مسجد وحجره وقرائت قران ودیگر دروس محوله ودر کنار آن در دهه های اواسط سی با با زگشایی دانشسرای شاه آباد غرب ( اسلام اباد ) زمینه های رشد وتوسعه فرهنگی را در این شهرستان فراهم نمودند .ادامه دارد
ماموستا کاکا ملا فرزند ملا عبد الغفور وپدر بزرگش ملا صبغت الله انصاری یکی از علمای صاحب نام پاوه  در سال 1363 شمسی در سن 83 سالگی در شهر پاوه وفات نمود . او در سنین پایین  ابتدا در نودشه نزد ملا احمد نودشه ای وسپس در سن 12 سالگی به بیاره عراق نزد شیخ علا الدین مشرف ودر کنار آموزه های طریقت نقشبندی به مدت 8 الی 9 سال به تحصیل علوم دینی پرداخته وسپس در سلیمانیه به فراگیری علوم دینی یا دوازده علم آنزمان  را به اتمام وسپس به پاوه  عظیمت می کنند   ودر حوزه تخصصی خود به  عنوان مدرس ،کار تدریس علاقه مندان به  روحانیت  پرداخته وهمزمان به امامت و سر پرستی مسجد حصرت عبدالله را در چند دهه بر عهده ذاشته ودر کمال اخلاص .با صداقت کامل وظایفی را که داوطلبانه به عهده گرفته بود   به خوبی به انجام رساندند . طبقه فوقانی مسجد حضرت عبدالله را طلبه ها یا فقی های به اصطلاح آنزمان (سوخته ) وغیره  ، اختصاص یافته بود   انها را به خوبی سرپرستی ودرس میدادند  .علمای مختلفی  از  جوانرود .ثلاث و سنندج وحتی مهاباد در این حجره ها تحصیل علوم دینی را فراگرفته اند .از خصوصیات بارز این عالم دینی قناعت واعتقاد شدید به رزاقی خداوند ودر عین حالی که اقتصاد هیچ کسی  خوب نبوده مهمانان  اطراف که مقر اصلی آنها مساحد وتکایا بود  وشب می ماندند  را به خانه خود جهت اطعام  می برد  و احترام واکرام هر میهمانی را به  با کمال احترام به انجام می رساندند  الحمد ولله زحمات این چنین شخصیتهایی موجب گشته که در اکثر روستاهای  کرد نشین مساجد ،به عنوان مهم ترین پایگاه فرهنگی  نقش وکارکرد خود را همچنان ایفا نمایند   . روحش شادو غریق رحمت باد .