فرهنگ دیرینه واصیل هورامی ها  از ابتدا یعنی از زمانی که کوچ های اولیه از آسیای مرکزی  به این  محدوده جغرافیایی در دامنه های سبز وپر آب زاگرس سرازیر گشته و سازگاری وهماهنگی  با   زنان ومردان ساکنین اولیه در غارهای موجود در این کوهسارها  موجب  شناسایی ومکان گزینی صحیح در این دامنه ها شد و سکونت گاهی همانند پاوه به عنوان شهری رویایی در میان هورامان  به عنوان   مهم ترین وشاخص ترین سرمایه معنوی مردان وزنان سخت کوش گذشته به حساب می آید در واقع ساکنین اولیه این مکان با سازگاری وانطباق با محیط پیرامونی خود مفرح ترین محل زندگی را رقم زده اند