چشم اندازهای پاوه واورامان(هورامان )
ماموستا قانع
ای وه ته ن دیسان به هاره و ئاره زوی سه یرانمه
مه یلی هاژه ی قه لبه زه ی به فراو ی کویستا نانمه
مولوی
وه هاره ن سه وزه ن ئا وه ن سه رکاوه ن
ها ژه ی وه فراوه ن شاخه ی شه تا وه ن
ساقی یه ن با ده ن نه سیه مه ن باده ن
بو لبول جه دوری گولان ئا زاده ن
به ز مه ن شا دی یه ن عه یه شه ن نیشا ته ن
که یفه ن شوخی یه ن شه و قه ن حه یا ته ن
سه نگه ن کوسا ره ن سه رکو وه ن هه رد ه ن
خه مه ن مه ینه ته ن عیجز ه ن فیرا قه ن
وا و ه یلاو شینه ن نا له ی عشا قه ن
سه بز ه ن سو سه نه ن نه و رو ز گولا نه ن
که مه ره ن هه ر ده ن مله ن که لا نه ن
سه رعی یه ن شه یدان نه جد ه ن مه جنونه ن
مه زاقه ن جا مه ن پیاله ی هوونه ن
وه ها ره ن ته شریف خال خاسان په ی هه رد
که م که م جوانیش ئا و ه رد پیر یش به رد
جه م جه م سو سه نان جه تا ق ته وق وه ر ده ن
سه ردان نه هه ردا ن په ری ها م فه ردان
وه رو و ی زاخان دا په ری ها م فه ردان
وه رو و ی زاخان دا چنوور لوول وه رد ه ن
په ی پای گیان تور دام ئا ما ده که ر ده ن
به ره زا به و چین تو غر ای تا تا وه
شه ما ل مه شا نوش یا نی وه ی لا وه
نه رگس وه مه س مه س مد یو کین ئه که س
گوشه ی چا ک دل وه ر نه دو جه ده س
مه عدو و می غه فله ت تا چه ند و په ی چی
گو ش ده ر وه نا له ی سه حه ری ی نه ی چی

قبل از رویت عکسها لازم است مطلب کوتاهی در موردمحدوده جغرافیایی هورامان مطرح گردد.در جغرافیا معمولا به مکانهایی که دارای ویژگیهای مشترک فرهنگی وطبیعی بوده وبا مکانهای مجاور خود از بعد فرهنگی وطبیعی ناهمگون باشد ناحیه خوانده می شود .بعضی از دوستان از هر کلمه ای منجمله منطقه هم استفاده میکنند .اگر اصطلاح ناحیه به کار گرفته شود بهتر است .هورامان به یک محدوده جغرافیایی در مریوان وجنوب آن تا قسمتهایی از عراق که هم مرز با ایران بوده همانندتویله وبیاره وچندین روستای همجوار آن واز قسمت دیگر تا اطراف کامیاران وجوانرود وروانسر را در بر می گیرد . درواقع ناحیه جغرافیایی در درون مرزهای سیاسی هم نمیگنجد وحتی فراتر از مرزهای سیاسی یک کشور هم فراتر میرود .لذا به کار گیری واژه ناحیه برای هورامان تمام ابعاد وپراکندگی ها را شامل خواهد شد
اینجا پاوه ، شهری خاطره انگیز در دامنه های کوه شاهو ، شاهوی سرفراز .برخوردار از نسیم لطیف کوهستان در فصل گرم سال (شمال ) .شهر فرهنگ دیرینه اهورایی ، شهری آمیخته با عرفان ، دارای پتانسیلها وظرفیت های بالقوه طبیعی وفرهنگی از بعد توریسم و ایرانگردی شهر چشم اندازهای طبیعی وانسانی . میرزا عبد القادر پاوه ای شاعر شهیر این دیار در وصف این سکونت گاه فرموده است
سه راو چون هولی مه سکه ن چون پاوه ماچی به هه شته ن به روی دنیاوه


کوه دالانی با ارتفاع 2500 متر و مراتع سرسبز.وآب حاصل از برفاب دامنه ها ،محلی برای آرامش ودور شدن از دغدغه های شهری، .فوق العاده خوش منظر ومشرف به کردستان عراق ،مسیر پاوه .نودشه .مریوان از همین کوهستان میگذرد .

جنگلهای اطراف پاوه .تراکم جنگل در بعضی از نقاط شهرستان بخصوص در ،قوری قلعه ،بوزیل مره خیل ، و جاده باینگان به خوبی مشهود است

جنگل متراکم حاده باینگاه مسیر پیر پرچن .

مقایسه . طبیعت وچشم اندازهای پاوه بامحدودوه جغرافیایی شمال کشور، به نظر شما پاوه چه چیزی را کم دارد .مگر شرجی
گردنه حیران .مسیر اردبیل .نمین به آستارا

شهر نوسود ، یکی از بخشهای پاوه در لب مرز عراق شهری باشیب بسیار تند ومردمانی سرزنده،خلاق وخوش فکر

انتهای رود بزرگ سیروان در محدوده شهرستان پاوه با سه شاخه اصلی از جنوب اسد آباد(گاوه رود ).سنندج(رود قشلاق) ومریوان، با آ بگذری 2/7 میلیارد متر مکعب در سال وتلاقی رود لیله از جوانرود به مجرای خروجی خود سد دربندیخان در کردستان عراق ریخته ونهایتا با نام دیاله وارد خلیج فارس می شود .عکس به هنگام گردش علمی در روستای دروله

شاری هورامان با ویزگیهای منحصر به فرد .معماری سنتی بحای مانده از فرهنگ وتاریخ کهن

تفرجگاه ویمیر در ضلع شرقی پاوه در دامنه کوه شاهو .با چشمه های جوشانی به نام اورینج

کوه شاهو دربین پاوه و استان کردستان با ارتفاع 3390 متر .بهارانش بی نظیر . با عطر گیاهانی همچون .چنور . سوره هراله (مریم گلی ). ور کمر وبوزانه، همراه با انبوهی از لاله های واژگون وبه زبان محلی .هراله برم وقل قله بازی، وآبهای جاری از برفاب کوهستان ودر هم امیخته با صدای کبکان پنهان شده در زیر گون ها

رخنمونهای زمین شناسی . پدیدار شدن آنها توسط .شیب زیاد / فقر پوشش گیاهی/خاک شویی/چرای بی رویه دام .کوههای منطقه مره خیل باینگان .پاوه


دامنه های کو دالانی دربین مریوان وپاوه.نمایی از ابتدای زاگرس چین خورده .مسیر چینها شمالی جنوبی
.انتهای عکس محدوده سیاسی کردستان عراق

کوهی در بالادست روستای ورادر مسیر پاوه به نودشه .براثر لرزش ویا هر شرایط دیگر ریزش نموده وروستا را به کلی ویران به همین سبب روستای پایین دست را ورا یا همان واریزه ژئو مرفولوژی نامیده ا ند
معاذی نژاد محمد غریب ..بازنشسته فرهنگی سالیانی دور معلم این دیار یعنی شهرستان پاوه بوده ام