گاها وقتی که بعضی از مشکلات انسان ساز  شهری ناشی از عملکرد شهر وندان را مشاهده می کنم  ، به  سرزنش ،خود می پردازم  ، که بعضی از مطالب مربو ط به گذشته ویا حال این شهر را  را اغراق آمیز مطرح نموده ودر  حد قواره واندازه آن بیش از حد  ، توصیف شده است .  در واقع جغرافیای  سرزمینی  این شهر انسان را وادار به این کار کرده ویا می کند ، و به ما یاد آور می شود ،  که شهر پاوه  قدمت واصالت  دارد   .سنگ سنگ وذره ذره این دیار بوی کهنگی ونجابت  را داده ومی دهد . واز بعد مکان گزینی و قرار گیری اجزا وعناصر محیطی چیزی از شهرهای صاحب نام ایران ، کم نداشته و ندارد ،  انگار که همه اجزای چشم انداز در پاوه به صورت منطقی ومعنا دار در کنار هم قرار گرفته اند  تا یک کلیت بسیار زیبا ومعنی دار ،یعنی  این شهر را رقم بزنند .اگر از اطراف نودشه ودالانی به این شهر نظری داشته باشیم معنا ومفهوم فلات را در مقیاس کوچک به خوبی مشاهده می کنیم که چگونه شاهو وکوههای فرعی آن   این شهر را در دامن خود گرفته واز مناطق کم ارتفاع 600 متری سیروان در اندک زمانی ،به  بستر مرتفع این شهر می رسیم ، لطافت هوا ورطوبت نسبی به آرامی  افزایش یافته   وفرا تر از آن  ، از هر کجای ایران با هر آب وهوایی که بوده باشی با ورود   به این شهر لطافت ومکان  گزینی   صحیح را بهتر درک خواهی  کرد که  این چه صنع خداوندی   وچه انتخاب صحیحی است .

آری براستی همین صفات طبیعی  وجغرافیایی است که جذابیت وماندگاری آنرا در اذهان انسانهای منصف  هر روز بیشتر وبیشتر نموده است.

از بعد دینداری وپایبندی به اعتقادات  وارزشها نسبت به جمعیت  محدود خود ، اگر اغراق نباشد در مقایسه با دیگر شهرها حرفی برای گفت دارد .

 سوال اساسی اینجاست که این همه ویژگیهای خاصی که ذکر گردید باید انسانهای ساکن در این عرصه  محیطی از هر حیث ، قابل تحسین و مثال زدنی وتاثیر گذار همه جانبه باشند 
 .اما آنچه را که انسان را گاها مایوس  ونگران می سازد رنگ باختن کارکردها وآموزه های دینی در رفتارها و عملکردها  ویا به عبارتی در خروجی های این دیار است که باید به وضوح خود را نشان دهد  ، اگر شهر شهر تدین و دینداریست باید اخلاق وآموزه ها ی آن در نقطه نقطه و در هر جای آن خود را نشان دهد  .برای مثال  اگر بخواهیم صفات تدین ودینداری ساکنین  این شهر را از بعد روش تحقیق ، ارزش گذاری ونمره دهی نماییم ویا به عبارت دیگر  از ابعاد  کیفی به ابعاد کمی ببریم وبه آن نمره دهیم صرفا به ظاهر قضیه نمره داه نمی شود ، در قالب تدین و اننجام فریضه ها می بایست بهای لازم را بپردازیم واز هر آنچه را که در اختیار داریم گذشت وفداکاری داشته باشیم ودر کنار  پرستیژا جتماعی واخلاق ظاهری   می بایست هر اندازه دست ودل باز باشیم .نسبت به رعایت  کوچه وپهنای خیابان ومسولیت های اجتماعی وسیاسی وفرهنگی وبها داده به آلودگی های دیداری وشنیداری و همانند رها ساختن  تانکر وآشغال در کوچه ورعایت آب باغات وهزاران مسائل دیگر باید احساس مسولیت نماییم  .ادای فریضه های دینی ورعایت  تک تک آنها به همراه نمازهای تراویح در سی مکان این شهر باید شهری عاری از هر گونه عیب ونقص را داشته باشیم. بیان وذکر این مسائل ومصائب  در جهت بازبینی اخلاق ورفتار ما ساکنین این شهر بوده  که انتظارات بیش از حدی ازاین مردم  میرود  در واقع پاوه به عنوان یک شهر متدین وبا اصالت خود را نشان داده است  وهمه ما فارغ از هر بینش سیاسی .ودرجه تدین  وبا سواد  وکم سواد و  زن، ومرد   از خود سوال کنیم که ایا  تا چه اندازه تدین ودین باوری ومظاهر اسلامی را در اعتلای فرهنگ شهر وندی وشهر نشینی  به کار برده وسهم ما در این جامعه به چه اندازه ایست واگر به ما نمره  لازم را در این موارد بدهند باید در کنار رعایت اصول وفروع دین نمره قابل توجهی را کسب کنیم ، تا چه اندازه در کنار توجه به شخصیت دینی خود به محیط اطراف ومحیط زیست ومسولیت های شهری بها می دهیم  ،تا چه اندازه منفعت گروه وجامعه را بر منفعت شخصی ترجیح  می دهیم (نقل است می گوینددر دهه  سی در زمان حکومت عشایری عد ه ای از اهالی پاوه جهت مطرح کردن مشکلات ونارسائیهای زمان  خود به کرمانشاه رفته ودر تلگراف خانه کرمانشاه تحصن نموده بودند  قبل از رفتن به کرمانشاه وتصمیم به انجام آنکار ،در محل میدان  پاوه  هم قسم می شوند که بجز منفعت گروهی ومصلحت شهر پاوه چیزی بر زبان نیاورند )  هم چنین .مسلما تدین  ودین باوری زمانی نزد خداوند با ارزش ومعتبر است  که آن را در زندگی روز مره به کار گیریم  تا بتواند کارکرد اصلی خود را در جامعه نشان داده وکوچکترین خرده ای به پیروانش گرفته نشود ، صرف  پرداختن به نماز وروزه  بدون آموزشهای اجتماعی وآشنایی با مسائل روز مره و توجه به آینده نگری در نزد خداوند ارزش کامل حود را نخواهد داشت .رمز آفرینش همانا چیزی جز همزیستی مسالمت آمیز  ودر کنار آموزه های دینی واخلاق  توجه بیش از حد به محیط زیست و رندگی سالم  است . در واقع وقتی که به پیاده روهای در  رعایت نشده ونظارت نشده می نگریم.ودر خیابان های فرعی زیگزاگ.تانکرهای درون کوچه ها،وکوچه های تنگ وباریک و آشغال وپسمانده های خانگی رها شده بر کنار گذرگاها و غیره می نگریم  ،وعدم حود گذشتگی در رعایت پیاده رو ها ودهها مورد دیگر اینها همگی مشکلاتی هستند که ناشی از عملکرد خود مردم می باشندکه براستی در عمق ومحتوای آموزه های دینی وارد نشده ایم  .حال اگر در زمینه اخلاق و عبادات حرفی برای گفتن در درازنای تاریخ این شهر داشته ایم بیاییم به خود آییم ودینداری ودین مداری  را درتمام عرصه های اجتماعی وفرهنگی هم پیوند داده وروز به روز به مشکلات این شهر نیافزاییم .باید تغییرات اساسی در نوع نگرش  آموزه های دینی در مساحد ایجاد گردد تا پیوندی در بین  اخلاق ودین و عملکردهای انسانی ایجاد تا انشائ الله هر چه بیشتر در رفتارهای خود تجدید نظر ونهایتا در راستای شهری ماندگار   و آرام وبدون دغدغه نسل های آینده  داشته باشیم.