جغرافیا وفرهنگ پاوه

در هورامان به واسطه وجود کوهستان ودامنه ها وهم چنین ،دره های مصفا وباغات مثمر رسم بر این بود   که در اواسط فصل بهار ساکنین این دیار جهت استفاده از لطافت هوا ومقابله با گرمای تابستان در دامنه ها اکثریت ساکنین هورامان  به درون باغها ویا دامنه های بلند تر کوج نموده تا زندگی بر انها سخت تر نشود وهم چنین از باغات واحشام خود به نحو احسن استفاده وطبیعت را در جهت آرامش روح وروان  تسلیم اراده خود ساخته بودند  . با گذشت زمان وسپری شدن ایام تابستان واستفاده از تمام محصولات باغی وجالیز این دیار  می بایست به سکونت گاه اصلی خود یعنی دگا دوباره کوچ می نمودند .لازم به ذکر است تمامی جوامع انسانی به نحوی دارای طبقه بندی های اقتصادی واجتماعی  بوده و از هر نظر یکدست نبوده ونخواهند بود .وتمام جوامع  به نحوی با درجه بالا وپایین دارای ضعف های خاص خود می باشند .دز این میان هم در هورامان خانوارهایی که از وضعیت اقتصادی خوبی بر خوردار نبوده وسر پناهشان دارای مشکل وبه هنگام ورود به پاییز سرمای هوا تاثیر گذار بوده وهمچنین تا زمانی که در کنار باغات وکپرهای خود به نحوی توانسته اند زندگی خود را اداره کنند مشکات چندانی را متحمل نمی شدند  چرا که  طبیعت وزمین دارای برکت ومحصول بوده گذران زندگی همچنان استمرار داشت ولی به محض شروع سرما ونم نم باران کوچ به درون سکونت گاه وتهیه امکانات زمستان ومهیا کردن پشت بام خانه ها برای زمستانهای سخت با برفهای دو متری وهم چنین تهیه هیزم وآرد برای فصل سرد عرصه را بر ضعیف ها تنگ تر و مشکلات خود را به نحوی نشان می داد واراده بسیار قوی را می طلبید  این جمله را برای کسانی که اقتصاد ضعیفی داشتند به کار می گرفتند بابو گه دای مه رد(پدر گدا مرد ) . یعنی انسانی که اقتصادش ضعیف وگذران شش ماه سرد برایش دشوار می بود به کار گرفته می شد.