تاریخ وجغرافیای هرسرزمینی پشتوانه های گرانقدر  برای ساکنین هر  سرزمینی   محسوب می شوند ،  ویژگیهای مذکور تاثیر ات همه جانبه ای در خلق وخو وصفات ساکنین موجود در آن دیار  خواهد گذاشت   در هرمکان خاص به دلیل متاثر شدن انسان از فاکتورهای جغرافیایی نظیر اقلیم یا آب وهوا  رفتارهای خاص وقیافه های خاص را شاهد هستیم ، هرچند استثناهایی هم وجود دارد .  ، قدمت وتاریخ درخشان و چند هزار ساله این دیار  ، بهمراه مدنیت وفرهنگی  آمیخته از باورهای خاص  به ارث رسیده ، و اعتقادات توام از   فضا های خاص  دینی ( قبل از اسلام وبعد از اسلام )، ملی وعرفانی، جلوه و  صفای خاصی را به این ناحیه جغرافیایی بخشیده است .درمورد وجه تسمیه ویا دلیل نامگذاری  پاوه نقطه نظرهای  متفاوتی وجود دارد، وهرکدام پشتوانه های محکم از نظر سندیت ندارند ، آیت الله مردوخ ، ان در مبحث تاریخ گذشته این دیار  در کتاب خود ، نام پاوه را بر گرفته شده ازشخصیتی ملی به نام( اسپهبد پاو) یکی از سرداران ساسانی بوده ، که جهت حمایت ساکنین این دیار به این  سرزمین  آمده،   و می گوید به پاس احترام وزحمات خاصی را که (پاو) در جهت حمایت ومراقبت  سکنه اینجا  کشیده است نام این دیار را  بعدها  پاوه گذاشته اند ، اعتقاد  براینست که قبلا دگاگا نام قبلی پاوه بوده (گفته های مرحوم خلیفه احمد حسامی یکی از شخصیتهای  شناخته شده طریقت نقشبندی شهر پاوه )  همچنین  پاوه  به مفهوم محلی هورامی  به معنای مقاومت وایستادگی،وروی پای خود ایستادن وپافشاری  در هر کاری  می دانند . وبه معنای فرانسوی هم پاوه یعنی سنگفرش ،  آثار آتشکده  دوران ساسانی در  روبروی شهر پاوه بر کوه  آتشگاه گویای  تاریخ  دیرینه  این دیار می باشد.  سابقه  شهرستان شدن  پاوه  به سالهای 1337 بر می کردد. همچنین بیش از  دو دهه ازتفکیک شهرستانهای ثلاث و  بابا جانی .جوانرود و روانسراز این شهرستان  میگذرد ،حوزه نفوذ این شهرستان از نظر فرهنگی وسیاسی فراتر از مرزهای سیاسی کنونی  بوده است .  هم اکنون این شهرستان با جمعیتی قریب 65000 نفر وبا مساحت 850 کیلومتر مربع  وسه بخش مرکزی ،باینگان ونوسود  از جایگاه وموقعیت خاصی از نظر سیاسی  فرهنگی واجتماعی  برخوردار است هرچند روز به روز از مساحت آن کاسته  وحوزه نفوذ اداری ان کمتر می شود ولی قدمت و فرهنگ منحصر به فرد وزبان خاص اورامی  این دیار  هیچگاه کم رنگ نخواهد شد وبه غنوان مرکزیت فرهنگی اورامان همچنان حرفی برای گفتن دارد   ، از نکات بارز هر مکان وناحیه جغرافیایی فرهنگ وآدا ب ورسوم   منحصر به فرد آن دیار  می باشد که آن را از دیگر مناطق متمایز وجدا می سازد. پاوه به  عنوان نماد  وسنبل واقعی اورامان جنوبی ، مردمانی سرزنده  وخلاق را در خود پرورش داده است .در واقع  به عنوان کلکسیونی از فضاهای بکر  جغرافیایی ونمادی از فرهنگ کهن به ارث رسیده از دورانهای  گذشته می باشد