نویستی  به زوانی هورامی ویا زوانی سورانی  په ی ئیمه کاریو فره سختن بحث وزوانی ونویستی په نه ش چون  نامان وه روو  نیازی فره تر مان نه وین ئینه نه زوان کولو نویستینمی  تا زمانیوه  نیاز به نویستیش نوو لی مدرسو  درسینه  جزئو فرهنگ رسمیمان نه وو  چی زیا ته ر نمه تاومی بنویسمی .ئه گه ر کولو که لیمه کانم چه زوانی فارسینه به ر ئو ردینی عه لاجیوه نینه  .هه ر ئه نه مه زانو بنویسو. ئیسه ئامینی زمانی هورامیشان که ردن به زمانیوه یک گرتو  .با بابو باپیر و ئه من هه ر پاسه قسیش نه که ردینی .تا ئه من بتاوو پاسه بنو یسو
 مه شیو بزانمی جوغرافیاو تاریخ تیکه لینی ،هه ر  یاگیوه جوغرافیایوه خاسش بین  مه ردم فره تر چاگه نه  یاگیش گرتینه

.هیزی شه وی  تماشاو کانالیوه تورکییی که رینی  هه ر فره په نه م وه ش بی  ئایچ کانالو  (تره تی ششی بی) نیمه شو ه نه  بر نامیوه ش نیشانه دا باسو فرهنگ وکولتورو کورده واری بی  وه ختی فر ه ته ر گوشم گرت دیم زوانه که فره په نه م آشنا ن ئا که سی که چه نیشان قسی که رینی هورامی بینی و خه ریکینی به زوانی زا زا کی یا  خاس ته ر بواچمی به زمانو  هورا می،  قسی مه که ران، هه ر چه نه،  سیاست و ، زورو  و جوغرافاو تیکه ل بیی چه نی زوانی تورکی معجونیوه ش چه زوانیوه،   وه ش که رده بی  ،به راسی حه زم په نه، که رد .که چه شه رق وتورکینه هفتصد کیلومتری ، چه نه مان دورینی ،به زوانی هورامی قسی که ری و تا  وابوشان نزیکو سی  چه سه ده نه ،کللیماتی هورامی به کار به رانی.  قه دیمیی واتنشان تا زور نه وو قه واله به تاله ن ئیسه تورکیه کانالیوه تمام وختو کوردیش نییه نه ره تا مه ردمه کیش دل وه ش که رو  وه ئو سا په نه شان واچی تورکی که شیی  ئا زوره که ، پیشان ،ئو رده ن، ئی کا نالیشانه نینه ره ، .ئه سل  و قسی ئیمه ئینینه  که تا ئینسان ویش مه ردمه کی نه وینو پی زوانه یه یا نی هورامی  قسی مه که ان ر، فره پیشان اهمیتش  نیین  . ئانی که پیر ته ری بینی خاس ته ر قسی ، که رینی وخاس ته ر ، یو  یا ویشانه نه که چیش ماچانی .ویژه رو ته له فزیونه که ی  په نیچشان واچی  ئینی خیلو ماچویشان په نه ماچان  .و ناحیکیچشان زازا کی،مه شهور ه ن ،  ئیمه  لی تعریفو وتقسیم به ندی زوانه کانه نه باث وزازا کی مان  ئه ژنه وین ولی وه ختیوه مو ده تیو ه  لی فرهنگ مه ردمه کینه بینه و نوعو  واردیشان و قسه   که ردیشان    وکشت وکالیشان     بینی  پیسو    ئا نه یه نه     که ویمان     لوی   بیمی    لیشان    .هه ر چنه    چه دور و مازندرانو ئیرانی و موسل و  شه بک و وفیلی و عیراقیه نه  و  که نولو  سنقر وئیرانیه نه  هورامی هه نی     . که لوای ئانیشانه په ی    ئا یا گانه    یا گی توضیحی   فره ته رینه   .چه ئا خرو    ئی  با ثه    کوتاینه    مه وو     بواچمی     ماهواره   باعث و    هه م گرایی      و وحدت    وفهم    و گه شه په نه   دای    فه رهنگین