ارتفاعات وبلندیهای هورامان بزرگترین سرمایه این ناحیه جغرافیایی به شمار می روند ساکنین این دیار زندگی اولیه خود را مدیون همین فضای جغرافیایی می دانند .چرا که دامداری ودامپروی وزندگی عشایری وروستایی وابسته به کوهستان وچرا ودام وعلوفه ونهایتا آب  می باشد .ارتفاعات موجود از جمله شاهو.آتشگاه گزن .دالانی  .ودیگر کوههای موجود در دیگر بخشهای هورامان هر کدام نقش بسزایی در زندگی این دیار داشته ودارند .بیشتر از هشتاد درصد هورامان را ارتفاعات بالا تر از هزار متر تشکیل داده  و همین کوهها موانع بزرگی در سد راه ابرها بوده واجازه نمی دهند که براحتی ابرها از هورامان گذر نمایند. وبا ساعاتی تامل ودرنگ وتاثیر پذیری از محیط های پایین خود از نظر دما  .نقش خود را ایفا می نمایند عوامل ارتفاعی خود به خود در هوای مطبوع وسرما تاثیر گذار بوده وبه واسطه همین ارتفاعات است که بیشتر بارشها را دربیشتر سالها  به صورت برف به خود هدا یت نموده است . به ازائ هر هزار متر ارتفاع  حدود شش درجه کاهش دما خواهیم داشت وبر همین اساس است که در ارتفاعات، باران به برف تبدیل ودر دامنه های پست بواسطه گرمای هوا از برف خبری نیست .مگر دما خیلی افت نماید .وجود زمینهای آهکی وماسه سنگ ورسوبات شیلی ومارن در ناحیه هورامان سبب نفوذ آب در زمین گشته وبخصوص در دامنه های شاهو  که بارشها از هزار ملیمتر بیشتر است به هنگام ذوب برف، ویا بارش باران قسمتی از آن  جاری وبخش دیگر آبها ،   آرام  آرام در زمین نفوذ نموده وبا توجه به جنس زمین وتراوایی آن در بخشهای پایین زمین  لایه های آکیفر  ولایه های  آکی کلود  آب را به صورت ملایم در دیگر بخشهای زمین هدایت وبا تشکیل سفر ه های زیر زمینی  آب  چا ه های موجود در پای شاهو  ودیگر قسمت هایی که حفر شده اند آب به درون چا ها هدایت شده  وبنا به نوع جنس زمین وجابجایی آب در لایه های زیرین آبدهی چا ها متفاوت بوده وگاها یک چاه بعد از تخلیه آب ان فورا آب جایگزین شده ودر چاها های دیگر آب به سختی تراوش داشته و جایگزین نمی شود .همه اینها بستگی به نوع جنس زمین وخاصیت تراوایی لایه های زیرین زمین دارد . همچنین با توجه به حرکت آب در زیر لایه های زیرین ز وبستر های غیر قابل نفوذ به قسمت های تحتانی خود  در محل هایی که خلل وفرج ودرز وشکاف بیشتر است چشمه هایی ظاهر واین چشمه ها در طول هزاران سال با آبدهی های متغییر خود زندگی را با نشاط تر نمود اند .خاطر نشان می گردد  گاها بعضی از چشمه ها در بعضی از قله ها خود را نشان داده ودر طول سال مرتبا آبدهی در حد چند لیتر در ثانیه را دارند .در واقع این چشمه ها منبع تغذیه آنها در ناودیسهایی است که منبع تغذیه انها در چندین کیلومتر دور تر از ان محل واقع شده وبر اساس فشار موجود در قسمت های بالایی ناودیس که بالاتر از محل تراوش است این امر را موجب می شود . به مرور زمان یک طاقدیس مرکب به چند ناودیس وتاقدیس کوچکتر تعییر شکل داده واز دید ما چیز عجیبی به نظر می رسد ویا امکان دارد ظاهر شدن آب به صورت چشمه آرتزین یا از نوع فوار ه ای باشد .مثلا آب سراب  روانسر در واقع یک کوه کوچک با محدوده کمی نمی تواند منبع تغذیه ای آن همه آب باشد وبا اتصال دیگر سفر های زیر زمینی در کیلومتر ها دور تر منبع تغذیه ای آن به حساب می آید.